Auteur: Edwin Kisman

Afgeserveerd na Viraal Kabaal. De Cancel Culture, heden en verleden.

Gepubliceerd op Door

Je doet iets, dat enkele mensen niet zint. Voor je het weet overvalt een virale Flash Mob (Flitsmeute) je. Tweet je de grond in. Afgeserveerd, weg carrière, einde reputatie. Viraal Kabaal. Cancel Culture, AfrekenCultuur.

Voorbeeld
Dat overkwam de uitgever Thomas Geel, toen hij het controversieel boek ‘Hedendaags fanatisme‘van zijn vroegere vriend, de historicus Rudolf Merkelbach uitgaf. Thomas eindigde in een plotselinge dood, zoals ook de ‘cancelled’ Jeffrey Epstein. Dood gevonden in zijn cel in New York.
Het verhaal van Thomas is fictie. Door Nelleke Noordervliet mooi beschreven in haar nieuwste boek ‘De val van Thomas G‘. Epstein is echt.

Mechanisme
De moderne communicatiemiddelen zijn een ideale voedingsbodem voor een ‘Cancel Culture’. In het bijzonder de sociale media. Twitter, Whatsapp. Nou, sociale….
Ze kennen geen drempels. Anoniem kan bagger over doelwitten worden uitgestort. Het is schreeuwen vanuit de schaduw of vanuit het holst van een donkere grot.
Het werkt razensnel. Een R (reproductiegetal) van méér dan 5 en een groot bereik. Binnen een oogwenk vormt zich een virale Flash Mob. Zo’n flitsmeute ontstaat tienmaal sneller dan een Australische brand in een bos vol droge bomen. De tweets razendsnel en zijn even verzengend. Een exponentiële groei. Een steen in een vijver.

Doelwit meestal: hoge bomen, carrièretijgers, met onwelgevallige uitspraken, standpunten of daden. Die hebben het meest te verliezen. Zoals Thomas Geel, Harvey Weinstein en Jeffrey Epstein. Of  Salman Rushdie die een Fatwa tegen zich kreeg vanwege zijn ‘Duivelsverzen , mogelijk óók gefaciliteerd door de sociale media. Of de ondergedoken leraar in Rotterdam.

Fysieke afrekening
Nonviraal, fysiek, is de poging tot afrekening door middel van een straatprotest. Ook hierbij spelen de sociale media een belangrijke rol, als katalysator en als hulpmiddel voor een efficiënte organisatie. Het straatproces in Belarus tegen president Aleksandr Loekasjenko, ook gefaciliteerd door sociale media. Of het protest tegen het verbod op abortus in Polen.

Hysterie
Zo’n afrekening kan ook verder gaan dan verlies van baan, afzetting, carrière of reputatie. Het kan je de kop kosten. Hysterie slaat toe. Lees het boek van Marc Schuilenburg ‘Hysterie, een cultuurdiagnose‘.

Of het artikel van Annie Gowen in de Washington Post van 17 juli 2018 ‘India’s Supreme Court warns of ‘mobocracy’, urges government to pass anti-lynching law after deadly attacks‘.

‘In the most recent incident, a mob Friday set upon four men who were on a pleasure trip through the southern state of Karnataka, convinced that they were child kidnappers. The men managed to escape, but WhatsApp messages warning of kidnappers in a red car triggered a chase and an attack that killed one of the men, a software engineer named Mohammed Azam Ahmed, police said. Police eventually arrested several of the attackers, including the administrator of the WhatsApp group that had spread false warnings’.

Als reactie hierop heeft WhatsApp (230 miljoen gebruikers in India) de mogelijkheid van het doorsturen van berichten beperkt. De ‘viraliteit’ daar gekortwiekt.

Gebroeders de Witt
De afrekencultuur is overigens geen verschijnsel van deze tijd, met z’n internet en sociale media. Op 20 augustus 1672 werden de gebroeders de Witt in Den Haag gelyncht. Een volksoproer, aangestoken en opgestookt, politieke opruiing. De gebroeders eindigden uiteindelijk aan een paal op het Groene Zoodje, toentertijd een executieplaats in Den Haag.

Chinese whisper
Oorzaken: nepnieuws, roddel, achterklap, ‘chinese whisper’, regelrechte opruiing.

De rode draad tussen deze vormen van afrekening is afkeuring gevolgd door onvrede die oploopt tot hysterie. Met uitsluiting en soms de dood tot gevolg.

Edwin Kisman

 

Zie ook (klik op de links)

Annie Gowen
Washington Post – 17 juli 2018

Harvey Weinstein

Jeffrey Epstein

De gebroeders De Witt worden gelyncht – 20 augustus 1672
Historiek 20 augustus 2020

1672 Moord op de gebroeders de Witt
NTR 2019

Zet ze aan de schandpaal,een erfenis uit de Middeleeuwen
Vakblad blog 15 augustus 2018

College hysterie: grondtoon van onze cultuur
Lezing Marc Schuilenburg – 10 mei 2019

Hysterie weg uit DSM maar niet uit samenleving
PODcast NOS langs de Lijn -12jan 2019

Joeri Tijdink ‘Hysterie, een cultuurdiagnose‘
De Jonge Psychiater, September 2019

 

Stikstof komt weer uit de kast. Na een corona stilte.

Gepubliceerd op Door

Was het vorig jaar de ophef rond het stikstofplan, nu is ‘t het voorstel voor de stikstofwet, waardoor stikstof weer uit de kast komt. Uit de ijskast van Carola Schouten. Ze bood het op 13 oktober aan de Tweede Kamer aan.

Carola op het slappe koord tussen bouw, industrie, verkeer en boer. Een Gordiaanse knoop van belangen die moeilijk te ontwarren is. Helaas geen Alexander de Grote in de buurt.

Als Deus ex Machina kwam daar de corona. Kon de klimaatcrisis en daarmee het stikstofprobleem even “on hold” worden gezet. Alle aandacht verlegd naar een urgent probleem. Een dichtbije, hoewel onzichtbare dreiging.

Lees verder Stikstof komt weer uit de kast. Na een corona stilte.

Cabinetspeak: denk als een laaggeletterde.

Gepubliceerd op Door

Het was snel duidelijk dat het niet duidelijk was.
Wat ze vertelden op 29 september, Mark en Hugo, een soort Kloris & Roosje ‘après la lettre’. Er kwam dan ook snel commentaar. Ik noem er twee.

Commentaren
Commentaar van Ellen Altenburg en Rob Punselie in de NRC van 30 september onder de kop “Moeilijke taal is rem op effectieve coronabestrijding”. Citaat: “…in de coronacommunicatie is tot nu toe nog een grote groep over het hoofd gezien: de groep van laaggeletterden, voor wie complexe taal een uitdaging is.”
Die dag, in dezelfde krant, een redactioneel commentaar onder de kop “Coronacrisis is nu ook een communicatiecrisis”.
Ik ben het ermee eens. De gebruikte taal is te moeilijk. Onderonsjes jargon.

Vergeten doelgroep
De vergeten doelgroep zijn de 2,5 miljoen laaggeletterden. Inwoners van Nederland, ouder dan 16 jaar, die op hun begripsniveau bediend moeten worden. Eenvoudig Nederlands, niet perse Jip en Janneke taal. Ze worden vergeten in tegenstelling tot de 1,5 miljoen slechthorenden, waarvoor Irma Sluis en haar collega’s ingeschakeld zijn.

Onderonsjes jargon
“De exponentiële groei van het aantal coronabesmettingen, waarvan de bron niet te herleiden is”. Exponentiële groei bijvoorbeeld. Wie weet wat dat is? Hoger opgeleiden met een bèta achtergrond: “O ja, de Y-as is logaritmisch”. De overige hooggeletterden vermoeden dat het om een groei sneller-dan-snel gaat. En de rest? Die moet toch ook weten wat het duo Mark en Hugo staat te vertellen?

Geen verrassing
De kritiek hoeft het kabinet niet te verrassen. Vorig jaar schreef Peter Winterman in het AD van 23 oktober een artikel onder de kop: “Kabinet vindt eigen communicatie lastig te snappen: 100 taalexperts ingezet“. Het kabinet stelde een brigade van honderd taalexperts aan om brieven van de overheid begrijpelijker te maken. De taalcoaches trokken het land in om ambtenaren te helpen bij het schrijven van duidelijkere teksten” . Voor die Direct Duidelijke Brigade werd voor één jaar € 3 mln uitgetrokken. De resultaten van deze Brigade, na een jaar, leest u hier 2020 Taalbrigade 13 okt
De persconferentie van 13 oktober is ook onderhanden genomen! Zie Persconferentie 13.10.20.

Eerste stap?
De noodzaak begint echter door te dringen. Er sluipt al wat rechttoe rechtaan beeldspraak binnen. Goed te begrijpen. In het NPO gesprek met de Minister-president afgelopen vrijdag, sprak deze van een probleem dat ie “plat geslagen had met een hamer. ‘t Was echter nog niet plat genoeg”. De volgende klap volgt dinsdag.

Denk als een toehoorder, als een laaggeletterde
Er zijn meer voorbeelden van onbegrijpelijk taalgebruik. Zie de andere blogs die ik over klare taal geschreven heb.
Denk maar aan de kruistocht van Paul Romer, tegen het taalgebruik van zijn ambtenaren bij de Wereldbank. Zijn boodschap “Iedereen bij de bank zou ernaar moeten streven helder en beknopt proza te produceren. Dat bespaart de lezer tijd en inspanning. We moeten meer aan de lezer denken”. Hij kreeg het niet voor elkaar. Moest vertrekken bij de bank. Ontving wel vorig jaar de Nobelprijs voor Economie.
Ook voor de persconferenties van Mark en Hugo geldt: denk als een toehoorder, denk als een laaggeletterde

Boodschap niet aangekomen
De boodschap waar het nu om gaat is niet begrepen, niet omarmd, niet aanvaard, terzijde gelegd, niet in de praktijk gebracht en niet bestendig. Kortom niet aangekomen. De boodschap “Beperk de virale belasting” is eigenlijk heel simpel. Het motto voor de ondersteuning zou dat van de Drie Musketiers kunnen zijn: “Eén voor allen en allen voor één”.

Hoe zou het anders kunnen?
Kabinet, zoek een tekstschrijver die in de juiste taal, heldere teksten voor de persconferenties schrijft.
Of schakel naast de gebarende Irma Sluis een simultaanvertaler in, die de taal van Mark en Hugo in eenvoudig Nederlands vertaalt.
Nu zijn er tolken zat, voor het vertalen van een vreemde taal naar het Nederlands en andersom. Maar tolken die Hoog Nederlands naar Laag Nederlands vertalen moeten nog geschoold worden.
De hoogste tijd.

Edwin Kisman

Zie de Klare Taal Blogs
Bankspeak? Denk als een lezer – 27 april 2018
Courtspeak? Denk als een rechter – 2 mei 2018
Financespeak: klaretaal graag, denk als een geldlener – 22 mei 2018
De Klare Taal Compagnie – 24 oct 2019

Direct Duidelijk Brigade
Zie mededeling 13.10.20

Persconferentie 13 oktober 2020