Over de datum. Het klinkt als het begin van een zwangerschap. “Over tijd”, nog niet ongesteld. Zwanger?
Of in de winkel: “Nee, die kunt u niet afrekenen. Die is over de datum”. Deze retailer is (te) strikt. Jammer, dat pak yoghurt was flink afgeprijsd. Juist omdat ie tegen de THT-datum aanschurkt. THT, de “Tenminste Houdbaar Tot” datum.
Goed of niet, veilig of onveilig
Een regel ingesteld ter waarborging van de voedselkwaliteit. De fabrikant garandeert dat zijn product tot de THT-datum goed van kwaliteit is. Daarna kan die achteruitgaan. Dat is iets anders dan de TGT-datum (“Te Gebruiken Tot” of “Uiterste consumptiedatum“). Na die datum kan consumptie gevaarlijk zijn. Het verschil tussen THT en TGT is: nog veilig of onveilig na de datum.
Aan de regels houden
Jonge generaties zijn geneigd zich strikt aan de THT-vermelding op een product te houden. Denken dat overschrijding gevaarlijk is. Gooien dan het product in de Kliko en kopen een nieuw. Verspilling dus. Met enige achterdocht zou je kunnen denken: ”dit is een waarborg die de fabrikant een goed imago geeft en de kassa doet rinkelen”. De afzet en omzet gaan immers omhoog. Greenwashing? Dat is te zwart gedacht.
Oudere generaties en diegenen die hun euro’s tweemaal moeten omdraaien alvorens die te besteden staan er anders tegenover.
Zelf keuren
Ik kijk er ook anders tegen aan. Ik bekijk een ‘over de datum’ product. Kijk naar kleur, ruik eraan en pas dan proef ik. Daar zit een klein risico in. Heeft het product die keuring doorstaan, dan ga ik ’t eten of drinken.
Dat is anders met “TGT producten” zoals vlees en vis. Die vallen al snel door de mand. Onze neus is een gevoelige detector.
Wijn en sigaretten
Sommige grand cru’s hebben een THT die ver in de toekomst ligt. Wat dacht je van een Château Latour of Lafite Rothschild. Lange rijping, THT 2055. Of een top-Riesling, bijvoorbeeld Trockenbeerenauslese, THT 2075!
En wat te denken van sigaretten? Kan daar een THT stempel op? Na die datum gaat de kwaliteit achteruit. Pakje in de Kliko. Meteen nieuw kopen. Ik ben immers verslaafd. Wat de fabrikant in de kaart speelt. Meer afzet, meer omzet.
Of een TGT stempel: na de datum een gevaar voor de gezondheid. Dat stempel valt misschien te weinig op naast al die confronterende plaatjes.
Waarin zit het attitude verschil tussen oud en jong?
Waarschijnlijk in de ervaring. Mijn bronnen zeggen daarover, door de bank genomen, het volgende.
Jong. Veel jongere consumenten zijn geneigd zich aan regels en certificaten te houden. Zij groeien op met sterk verpakt en bewerkt voedsel, supermarkten die perfectie uitstralen, aansprakelijkheid en veiligheidswaarschuwingen. Met veiligheid dus als hoogste prioriteit. Met toezicht, risicobeperkingen én duidelijke normen.
Daardoor ontstaat een cultuur van: “Als het gecertificeerd is, zal het wel kloppen.” Regels vervangen persoonlijk vertrouwen
Oud. Bij oudere generaties zie je vaker het eigen oordeel de doorslag geven. Zij zijn opgegroeid tijdens of vlak na de oorlog. Zij leefden met schaarste of rantsoenering en leerden: “voedsel is kostbaar“; weggooien is moreel verkeerd. Je vertrouwde op je zintuigen. Die generatie ontwikkelde praktische kennis.
De oudere generatie werkte vaker vanuit de gedachte “Ik zie zelf wel of het goed is.”
Weggooicultuur
Het waarborgsysteem heeft wel geleid tot veel vernietiging van voedsel en vervuiling. Met als resultaat, bijvoorbeeld, vervuilde stranden op Bali. Opgehoopt afval, resten kunststof. Plastic soep in de oceanen.
Daar bovenop komt de moderne consumptiecultuur met z’n altijd naar méér snakkende mensen. Die al gauw na de aankoop hun belangstelling voor hun nieuwe bezit verliezen. Dat weggooien.
Galbraiths ‘Affluent Society’.
Supermarkten gooien overigens ook enorme hoeveelheden perfect eetbaar voedsel weg omdat het niet meer “verkoopbaar” oogt. Een ander argument. Ook onnodig afval.
Je zou kunnen denken dat de horeca wat aan de verspilling zou kunnen doen door soepel om te gaan met THT. Dat is niet zo. Zij zijn gebonden aan HACCP regels en worden daar streng op gecontroleerd.
Wat betekent het?
Overvloed is de antithese van schaarste.
Schaarste. Ik herinner me nog goed, onze spijkervoorraad tijdens de oorlog. Een oude bank waar we spijkers uit trokken als we die nodig hadden.
Ik weet, het is een ander soort schaarste dan die aan voedsel en water.
Terwijl wij hier voedsel weggooien, zijn er elders nog altijd tekorten aan het meest basale. Levensbedreigende honger en dorst. Gaza, Afrika, Azië. En de weldoorvoede wereld kijkt toe en tolereert ‘t. Immers wij versus zij. ‘Shame upon you’.
Dus voortaan
Dus, de volgende keer dat je een pak uit de kast pakt en ziet dat het “over de datum” is, kieper ’t niet meteen in de Kliko. Maar maak het open. Kijk, ruik en proef.
En, kom dan waarschijnlijk tot de ontdekking dat het best nog goed is.
Gebruik het en voorkom het weggooien van goed voedsel.
Kijk, ruik en proef.
Edwin Kisman
Mee eens? Stuur deze column door naar vrienden.
Lees ook de column
Genoeg?! – 9 okt 2021