Zelensky in het Witte Huis, vraagt om hulp. Trump, “You don’t have the cards”. Voor wat, hoort wat. Transactioneel. Even later Zelensky weer, “I will support your nomination for the Nobel Prize”. Trump antwoord:,“Ah, now we ’re talking”. Die Nobelprijs ging dit jaar naar María Corina Machado. Venezolaanse oppositieleider.
Zelensky later, “But we also have rare earths. Easy to mine. We’d like a missile and drone shield”. Trump “Ah, now we ’re talking. Again”
Zaken doen
Hoe is het om een zakenman aan het hoofd van je land te hebben staan? Een, die zijn eigen zakelijke belangen en die van zijn kinderen voorop stelt? Die speculeert op kavels in het politieke landschap? Die door dat landschap meandert. Een rots onderweg? Er omheen, of terug. Zonodig, 180 graden. Winst maximalisatie daar gaat ‘t om. Transactioneel handelen. Ja, hoe is dat, zo’n leider van je land? Nou zó.
Schaamteloos opportunisme
Peter Giessen schreef in de Volkskrant van 24 januari 2025, vier dagen na de inauguratie van Trump. “ Hij heeft een transactioneel wereldbeeld – voor wat, hoort wat. Samenwerken wil hij alleen als de VS daar beter van worden. ‘Tot op zekere hoogte zijn alle leiders ’transactioneel’, schreef Ravi Agrawal, hoofdredacteur van het
Amerikaanse tijdschrift Foreign Policy. Wat Trump onderscheidt, is zijn ‘schaamteloze opportunisme, vaak ten koste van waarden, allianties en zelfs verdragen’”.
Loyaliteit
De handel en wandel van Trump wordt vaak beschreven niet alleen als transactioneel, maar ook onvoorspelbaar en sterk gericht op persoonlijke winst of loyaliteit.
Extreem, strategisch en asymmetrisch. Zijn relaties draaien om loyaliteit in ruil voor bescherming of aandacht. Steun je hem dan krijg je vaak erkenning of een positie.
Spreek je hem tegen dan kan je uit je functie worden gezet. “Voor wat, hoort wat”.
Medewerkers, politieke bondgenoten, of zakenpartners gaan hun gedrag aanpassen om niet “uit de gratie” te raken.
In zijn boeken schrijft hij ook dat “Het draait om succes, ‘dealmaking’, winst, en voordeel”. ‘Dealen’ is zijn favoriete sport naast golfen.
Onvoorspelbaar
Zijn onvoorspelbaarheid is zijn strategie. Eerst macht tonen, dan loyaliteit eisen, dan pas onderhandelen. Door steeds van positie te wisselen, weten tegenstanders nooit zeker waar ze aan toe zijn. Dat creëert onderhandelingstijd, macht, en ruimte om te manoeuvreren. De transactie kan van moment tot moment veranderen. Het “contract” is nooit stabiel. In zijn eigen woorden: “Keep them guessing.”
Leermeester
Van wie heeft hij dat geleerd? Van Roy Cohn. Trumps leermeester in de jaren zeventig en tachtig. Die gaf hem advies tijdens zijn vroege zakelijke en vastgoedcarrière. Hij leerde Trump een meedogenloze aanpak en de principes om altijd aan te vallen en te ontkennen. Werd later een kenmerk van Trumps stijl. Zijn strategie, asymmetrisch. Weinig geven (“voor wat”) veel terugverwachten (“Voor wat, hoort wat” , of liever “Voor wat, hoort veel”)
Verenigde Staten van Europa (VSE)
Hoewel hij genoot van het onderhandelen, kreeg haast bij hem de overhand. Hij zette zijn wens, de Nobelprijs voor de Vrede, van zich af en richtte zich op Oorlog. Hij confisqueerde, met succes, eerst Groenland en daarna Canada. Gewapenderhand.
Toen hij aan Zuid Amerika begon te knabbelen, te beginnen bij de ”narcostaat” Venezuela, werd Europa wakker. De ‘wake up call’.
De EU zette alle onderlinge verschillen opzij en smolt samen tot één krachtig geheel. De Verenigde Staten van Europa. Onder leiding van een kleine, ongevaarlijke, staat, Nederland. Waar eindelijk de politieke partijen hun onderlinge gekissebis hadden gestaakt en het landsbelang boven de partijpolitiek hadden gesteld. Met aan het hoofd, een “koning-niet zakenman”.
Investeringen omhoog
De investeringen in defensie werden opgeschroefd. En vooral die in innovatie. Een eigen drone- en munitie-industrie.
“Als Indonesië in staat is zich te ontworstelen aan de afhankelijkheid van de VS dan moet de EU dat ook kunnen”. Indonesië testte onlangs zijn BNT-250 bom het alternatief voor de Amerikaanse Mk82. Gereed voor massaproductie. Diverse ASEAN landen hebben al belangstelling getoond.
‘If you can’t beat them, join them’
Als kers op de taart werd besloten Rusland uit te nodigen toe te treden tot de VSE en ook tot het lidmaatschap van de NAVO. En tegelijkertijd de USA te royeren.
‘If you can’t beat them, join them’. Poetin had daar wel oren naar. Was het gelazer in zijn achtertuin eigenlijk al lang zat. Ook na de mislukte geheime onderhandelingen met de VS over gezamenlijke winning van zeldzame aarden en ontvriezing van de Russische tegoeden. Hij was blij Trump een hak te kunnen zetten. Het begin van de tachtigjarige Vrede.
Interne markten
En zo ontstonden ook vier grote, gescheiden markten. De VSE, USA, China, Azië, exclusief China, maar inclusief Australië. Japan en Taiwan hadden zich inmiddels bij China gevoegd. Vrijwillig. Vergelijkbare DNA. Afrika was nog verdeeld en zoekende.
Vier grote ’self supporting’, markten, geen behoefte aan interstatelijke handel. Geen gedonder dus met im- en exportheffingen. Een soort garantie voor rust in de tent.
Iedereen gelukkig. Mooi principe dat ‘...join them’.
Wederkerigheid
Het voorgaande zijn voorbeelden van transactionaliteit. “Ik help jou, dus jij helpt mij (later).”. “Ik geef geld, dus ik krijg van jou status.” Of “Ik verwacht dankbaarheid”.
“Voor wat, hoort wat” houdt wederkerigheid in.
Niet zoals “Doe wel en zie niet om” of “Doe het goede, maar verwacht er niets voor terug”.
Hoewel, die kunnen in wezen ook transactioneel zijn. Waarbij “de ander” eigenlijk je “eigen ik” is. Je beloont jezelf met een goed gevoel, je geeft jezelf een schouderklopje. “Ik ben een goed mens.” “Ik leef naar mijn waarden.” Of “Ik ben iemand die iets kan betekenen.”
Als dat je doel niet is, is het geen transactie.
Onbaatzuchtig
Bestaat onbaatzuchtigheid écht, of is elke goede daad uiteindelijk een vorm van eigenbelang? Er is altijd een soort zelfbeloning, al is het maar een warm gevoel.
Je kunt echter een goed gevoel hebben zonder dat dit je doel is. Je helpt iemand omdat je compassie voelt. Dat je je dan goed voelt is bijeffect. De daad is groter dan het ik, maar versterkt wel het ik. Intentie maakt het verschil.
Edwin Kisman
Wat vond u van deze column?
Lees ook
Hoe de Nieuwe Wereld oud werd – 21 maart 2025