Na een drukke tijd lekker niets doen. ‘Dolce far niente’. Luieren aan de oever van een Frans riviertje. Steentjes op ‘t water laten ketsen. Of wèl wat doen. Schrijven of tekenen. Je terugtrekken in een andere wereld. Fantasie. Genieten.
Genieten is een moment waarop alles klopt. Waarop je hoofd leeg is en je lijf aanwezig. Waarop de wereld even stil staat en jij erin zweeft. ’n Durian, heerlijke stinkerd. Aan de ingang van m’n hotel hangt een bordje ‘No Pets, no Durian’. Vroeger hing er een bordje “Geen honden, geen inlanders”. Bob Dylan ‘The times they are a-changin‘.
Hèt moment, kort of lang. Geen woorden die het dekken. Je voelt het. Een genotsmoment. Een piekervaring die zich vasthecht in je geheugen.
Nog een paar van die momenten.
Bali. Aan het strand. Ik zit met m’n voeten in het warme zand. Lees de krant. Op m’n laptop. In de schaduw van bomen. Vanuit zee een koele bries. Op de tafel voor mij m’n koude Bintang en een heerlijke hap. Ik geniet.
Java. Ik heb ‘t besteld. Een droog gebakken vis. Met rijst en wat groente. Daar komt ‘t aan, wordt op tafel gezet. Ik val aan, met m’n handen. Trek stukjes van de vis. Daarna een plukje rijst. Slokje Bintang. De plafondventilator wiekt boven mij, verkoelend. Genieten.
Rodenrijs. Af en toe geef ik me over aan mijn “krètèk ritueel“. Mijn ‘guilty pleasure‘. Als het hard regent, beide serredeuren open, stoel in de opening. Zitten en een krètèk opsteken. De geur van kruidnagel. Luisteren naar het tikken van de regendruppels op het water. Wegzinken in gedachten aan de tropen. Nostalgie. Genot.
Rotterdam. Ik sta te wachten voor een stoplicht. Druk kruispunt. ‘t Duurt lang, een korte “groen” tijd. Een vrouw komt langs met een bekertje. M’n raam omlaag. Stop ’n flap in haar bekertje. Zij verbaasd. Genieten.
Zo simpel kan genieten zijn. Maak het niet moeilijk.
Bijna een vak
Toch is genieten iets geworden. Een vak bijna. We volgen cursussen. ‘Mindfulness’, ‘meditation’. Aanwezig zijn in het moment. Alsof je daar een app voor nodig hebt. Alsof je een coach moet inhuren om te leren hoe je een glas wijn drinkt zonder aan morgen te denken.
Sommigen plannen het in. Een notitie in de agenda. “Zondag: genieten.” Alsof het een afspraak bij de tandarts is. Ze fotograferen het moment. ‘Posten’ het. Wachten op ‘likes’. Pas dan is het echt gebeurd. Pas dan hebben ze genoten. Bevestiging van buitenaf. Zo dus niet.
Een pad naar geluk
Genieten en geluk, ze hangen samen. Maar ze zijn niet ‘t zelfde. Geluk is groot en vaag. Een levensdoel, een staat van zijn. Genieten is klein en concreet. Een warme douche op een koude ochtend. De eerste hap van een vers broodje. De geur van koffie. Treden naar geluk, die momenten. Bouwstenen. Zonder genieten geen geluk. Zo simpel is het.
Anti-geluk
Het tegengenot bestaat ook. Dat jachtige. Dat altijd-maar-door. Die stem in je hoofd die zegt dat je moet doorwerken, moet presteren, moet groeien. Die stem die fluistert dat stilzitten tijdverspilling is. Dat niets doen luiheid is. Productiviteit als nieuwe religie. Optimalisatie als ‘mantra’. Met ‘burn-out’ als logisch gevolg.
Steeds meer
Dan is er die hedonistische tredmolen. Die valstrik. Steeds méér willen. Een lekker wijntje wordt een ‘Château Pétrus’. Een wandeling wordt een ‘citytrip’. Een ‘citytrip’ wordt een verre reis. Exotischer, duurder, specialer. Je moet het verdienen, dat genieten. Je moet ervoor werken. En als je het dan hebt, duurt het maar kort. De kick, de dopamine. Dan weer terug naar af.
Is genieten maakbaar?
De vraag is: kun je genieten forceren? Regisseren?
Ja en nee. Je kunt de voorwaarden scheppen. Tijd vrijmaken. Rust inbouwen. Je telefoon wegleggen. Bij regen een stoel klaarzetten. Een Bintang of een Durian bestellen. Maar of het dan ook komt, dat moment, dat genieten? Dat weet je niet. Het komt of het komt niet. Je kunt de deur openzetten. Binnen lopen moet ‘t zelf.
Rituelen helpen. Die krètèk bij regen. Die Bintang aan het strand. Bekende patronen die je brein ‘triggeren’. Die zeggen: “nu mag je loslaten. Nu mag je zijn, ervaren”. Herkenning schept veiligheid, ruimte om te genieten.
Maar het werkt ook andersom. Verrassing, het onverwachte. De verbaasde blik van die vrouw bij het stoplicht. Dat moment waarop je uit je routine stapt. Waarop je iets doet omdat het goed voelt. Niet omdat het moet of hoort. Gewoon omdat je het wilt. En bij reizen? Soms is het mooiste, dat onverwachte moment. Onderweg.
Rebellie
In die vrijheid zit ‘m de kneep. In ‘t loslaten van verwachtingen. Van jezelf, van anderen. Van de maatschappij die roept dat je altijd méér moet willen. Méér moet zijn.
Genieten is eigenlijk een vorm van verzet. Een stille rebellie tegen de hectiek. Tegen de dwang. Tegen het idee dat je waarde wordt bepaald door je output. Door wat je produceert, door wat je bereikt.
Genieten zegt: ik ben genoeg. Dit is genoeg. Nù is genoeg.
Een bouwsteen voor geluk
Genieten is een basisingrediënt voor geluk. Voor stabiliteit. Een tegengif tegen stress en depressie. Niet omdat het alle problemen oplost of omdat het de wereld verandert. Maar omdat het je verankert. In je lijf, in het moment. In het besef dat er ook dìt is naast alle zorgen en beslommeringen. Deze kleine, simpele, mooie momenten.
Een vis met je handen eten. Steentjes ketsen op water. Regen op het water horen tikken.
Probeer meer te genieten. Niet omdat het moet. Maar omdat het kan. Omdat er momenten zijn, die mogen. Grijp die momenten. Geef ze de ruimte. Omarm ze, gun die jezelf.
Edwin Kisman
Wat vond u van deze column?
Grijp ook terug op
Nostalgie: terug naar een verloren Paradijs – 4 mei 2022
Follow the sun and which way the wind blows – 24 aug 2025
‘Freedom is just another word for nothin’ left to lose’ – 16 sept 2025