Edwin Kisman - Pagina 57 van 114

‘Tempo doeloe’, terugverlangen naar de jaren vijftig of niet?

Gepubliceerd op 17 december 2022 Door Edwin Kisman

Hoe waren de jaren vijftig? Roept denken daaraan voor sommigen nostalgische gevoelens op?
Ik heb een aantal vertegenwoordigers van de Stille Generatie (< 1945) gevraagd naar hun herinneringen. Verlangen zij terug naar die tijd?
Nederland was toen bezig met de wederopbouw, met steun van Marshall fondsen. Goederen waren schaars, maar de geestdrift was groot. Schouders eronder, niet lullen maar poetsen.

Herinneringen van de ‘Stille Generatie’
De herinneringen die ik kreeg geven een beeld van die tijd. Ik heb een selectie daarvan hieronder opgesomd, in willekeurige volgorde.

* Wij schreven met een kroontjespen en er was een inktpot in de schoolbank
* Dick Bos boekjes lezen gedurende de lesuren die je niet boeiden
* Op de tram springen
* Je handen warm slaan, door je armen om en om op je zij te slaan
* Je adem bevroren op je deken zien
* IJsbloemen op de ruiten

**1952**:**De groentenboer tot aan de voordeur**

* De groentenboer en de kolenboer aan huis
* Een kolenkit naast de enige haard in het huis
* De melkboer en bakker ook aan huis
* De schillenboer die de schillen ophaalt
* Strenge winters, op Friese doorlopers
* Een telefoon aan een snoer, met een kiesschijf
* Een eigengemaakte radio, een kristalontvanger
* Een pick-up met 78 toerenplaten
* De Vespa en Lambretta scooter
* Briefpost. Zeepost na weken op de bestemming
* Telegrammen. Doodsberichten in één regel.
* Het loonzakje
* Er waren nog badhuizen, men kon daar een keer in de week ‘n bad nemen.
* Staven ijs halen voor het houten koelkastje, gewikkeld in paardendekens

* Aan de radio gekluisterd zitten, luisteren naar AFN, Amerikaanse Jazz.
* Dixieland (Dutch Swing College Band), Miles Davis, etc.
* Op de radio de bonte, bonte, bonte dinsdagavondtrein !
* Monus, de man op de maan (hoorspel)
* Godfried Bomans en anderen zondagavond op de radio
* Fiets met blokken op de trappers
* Bij feestjes sigaretten in een glas op tafel
* Hooien met paard en wagen en hooivorken
* Autonummers opschrijven
* Jarretels, plusfours en maandverband wassen
* Het touwtje uit de brievenbus
* De PC Hooftstraat om je gewone boodschappen te doen (slager, bakker, enz.)

En, typerend voor de Stille Generatie:
“Een mooie tijd. Geweldige arbeidsethos. We wisten niet beter, konden en wilden niet beter. 48-urige werkweek. Twee weken vakantie. Na school en opleiding meteen aan het werk.”

Een mooie tijd. Geweldige arbeidsethos

Was de tijd van toen echt een mooie tijd?
Een mooie tijd? Wat zeg ik, het was een “mieterse” tijd. Maar hoe is die tijd vergeleken met nu?
Een antwoord op deze vraag is niet zomaar en ook niet eenduidig te geven. Je kan ‘t proberen door de volgende alternatieven tegen elkaar af te wegen. Probeer aan de hand daarvan te zien in welke tijd je zou willen leven.
Ben je tevreden met het ‘nu’ of zou je naar de vijftigerjaren terug willen? Dat kan natuurlijk niet, maar je zou wel sommige zaken terug kunnen halen. Al vergt dat wel wat verandering van ons gedrag, en daar zijn we niet erg goed in.

Voor welk alternatief ga je: terug naar ‘tempo doeloe‘ of niet?
Bekijk de volgende vragenlijst. Waar kies je voor? Voor het vroegere of voor het nieuwe:
* Een ontspannen leven of meer stress en burnouts?
* Meer kou in huis of vloerverwarming?
* Meer vrije tijd of meer ‘social media’ tijd?
* Meer fietsen of meer vliegen?
* Een vakantie op de Veluwe of een wereldreis?

**1955:Zwarte Piet in een resto aan het Kleine-Gartmanplantsoen in Amsterdam**

* Een Zwarte Piet of een Roetveeg Piet
* Zeilen op het IJsselmeer of een cruise naar Zuid Afrika?
* Een dagje naar Artis of een safari op de Serengeti?
* De groentenboer aan de deur of online bestelde en bezorgde boodschappen?
* Zelf je maaltje koken of een confectiemaal door Thuisbezorgd laten brengen?
* Kodak kiekjes of deepfakes?
* In de stad winkelen of online bestellen?
* Echt nieuws of nepnieuws?
* Echte vrienden of Insta volgers?

2019:**Ubud Bali**,**conversatie in het ‘nu**‘

* Een ‘face2face’ gesprek of online ‘chatten’?
* Je geliefde tegen het lijf lopen of op Tinder voorselecteren?
* Ter plekke jullie rekening delen of naderhand Tikkies sturen?
* 16 delen Winkler Prins encyclopedie of Wikipedia en Google?

Er zijn vast nog meer verschillen te bedenken, maar wat zeg je op basis van je bovenstaande keuzes:
(a) ik zou graag terug willen naar de vijftiger jaren,
(b) ik vind het ‘nu’ prima,
(c) ik zou graag sommige zaken uit de vijftiger jaren in het ‘nu’ willen zien.
Als dat laatste het geval is: probeer daar dan wat aan te doen!

**Face2face, toch wel gezellig, ja? Proost!**

Bijvoorbeeld, met een wijntje praten met echte vrienden, op een mooie zomeravond.
Succes met je ‘resetting‘.

Edwin Kisman
Wat vond u van deze column?

Wat vond u van deze column?

Heeft u tips of suggesties naar aanleiding van mijn columns?
Mail dan naar: reacties@invalshoek.org

Lees ook deze column
“Nostalgie: terug naar een verloren Paradijs” 4 mei 2022

Wat kan je doen met de tijd die je hebt?

Gepubliceerd op 7 december 2022 Door Edwin Kisman

De tijd die je hebt is een soort vermogen, immaterieel. Een bezit waarmee je van alles kunt doen. Je kan het zelf gebruiken maar je kan het ook verkopen. Wat tijd precies is, is niet duidelijk. Veel denkers en doeners hebben zich over deze vraag gebogen. Met even zovele visies en verklaringen. De klok, de ‘one-armed time bandit’ houdt ons in het gareel.

Waarover beschikken wij?

Grofweg is de tijd waarover wij beschikken in te delen in drie categorieën: slaaptijd, werktijd en de vrij te benutten tijd. Dat laatste blijft over als je van de totaal beschikbare tijd slaap- en werktijd aftrekt. Voor werkenden blijft er, bij een vijfdaagse 36 urige werkweek plus 10 uur reistijd, per week grofweg 66 uur “vrije” tijd over. Wat doe je daarmee?

Slaaptijd

Om te beginnen, de slaaptijd. Door de bank genomen heb je na je kleutertijd per dag zo’n 8 uur slaap nodig. Dat is inderdaad noodzakelijk omdat in die periode het lichaam zich herstelt van de inspanningen van de dag. Slaap dient om onze motor en ons brein in conditie te houden.

Werktijd, verkochte tijd

Na de slaap houd je per dag nog uur 16 over. Tijdens je werkzame periode verkoop je een deel daarvan, doorgaans 7 à 8 uur per dag, aan een door jou gekozen koper. Een bedrijf of andersoortige organisatie. Jij stelt je tijd beschikbaar en levert daarin diensten. De koper betaalt daarvoor. Tegen een tarief dat tevoren overeengekomen is.

Verschillende tarieven

Hoe hoog dat tarief is verschilt nogal. Lucian Grainge, bestuursvoorzitter van de Universal Music Group, verdiende vorig jaar € 274,3 mln (Volkskrant 20 augustus). Laat hem een hardwerkende baas zijn, die 50 weken @ 70 uur werkt dan is dat totaal 3500 uur tegen een tarief van € 78.371 per uur. Zet dat af tegen diegenen die onder de armoedegrens leven, die per dag 10 uur of meer werken en die net € 1,70 per dag verdienen, dus maximaal € 0,17 per uur. Of vergelijk dat met het minimumloon van € 10,41 , voor 21+ jarigen, met een werkweek van 40 uur.

___________________________________
“Lucian Grainge verdiende € 78.371 per uur”
___________________________________

Beperk de verkoop

Verkoop zoveel maar niet méér tijd dan je nodig hebt om je uitgaven te financieren. Verminder de noodzaak om veel tijd te verkopen door je uitgavenniveau te verlagen of door je te bekwamen in ‘time management’. Je kan ook proberen je tarieven te verhogen. Houd zoveel mogelijk resttijd over. Het kan zijn dat je langzaam aan meer tijd wil overhouden voor andere zaken.

Een groot deel van Generatie Y (twintigers en dertigers) leeft daar al naar. Dat wil zeggen, ze leveren de verkochte tijd, maar ook geen spatje meer. Er is al een term voor: ‘Quiet quitting’. “Extra inspanning leveren om anonieme aandeelhouders nog rijker te maken? No way!”

Resttijd

Andere zaken? Wat aan tijd overblijft, zo’n 66 uur per week, besteden we aan de vervulling van persoonlijke behoeften. Dat kan ontwikkeling zijn, zoals onderwijs en sport (gezond), het onderhouden van sociale contacten of ontspanning. Het gevaar van stress, door personeelstekorten, burnout, uitval steekt de kop op. En daarmee een roep om onthaasting. Bijvoorbeeld in de vorm van lanterfanten, lummelen of niksen. Een gruwel voor de verstokte ‘workaholic’, maar toch wel productief. Géén tijdverspilling. Bedoeld om ruimte in je hoofd te scheppen.

*Lekker luieren en goede ideeën uit de wolken plukken*. *Zoals Einstein dat deed.*

Niksen
Niksen, lanterfanten of lummelen kan extra kracht en motivatie geven en het kan de creativiteit stimuleren. Ook de produktiviteit verhogen.
Een paar beroemde praktiserenden. Albert Einstein kon lang in het gras liggen en naar de wolken kijken. Kreeg zó z’n eureka momenten. Jack Welch, de twee jaar geleden overleden CEO van General Electric, reserveerde dagelijks een uur om, voor het raam zittend, naar buiten te kijken. In afwachting van zijn eureka’s. Er is veel geschreven over lanterfanten, lummelen en niksen.

Vakantie

Vakanties, een vorm van onthaasting, beleven dit jaar een inhaalslag, maar zullen door de sterk gegroeide inflatie ongetwijfeld een terugslag krijgen. Want vroeg Peter de Waard zich onlangs in de Volkskrant (14 juli) af: “Is vakantie een primaire levensbehoefte?”.

Wat is tijd?

Tenslotte toch nog even: wat is tijd? Daar heb ik geen duidelijk antwoord op gevonden.
Jeremy Rifkin bijvoorbeeld definieert tijd niet, in zijn boek “De grenzen van de tijd. De cruciale rol van tijd in ons leven”, maar houdt een pleidooi voor een nieuwe tijdspolitiek. Terug naar de natuur, naar een ecotijd. En van groot, terug naar kleinschaligheid, naar sneller is niet beter. Zijn boek verscheen in 1987, 15 jaar na het rapport van de Club van Rome. En hoe is ’t nu? Veel groter, veel sneller, veel klimaatvijandiger.

*De tijd begint bij de **Oerknal** en spiraliseert steeds sneller daarvandaan*

Het verloop van de tijd visualiseer ik als een spiraal, die vanuit de oerknal, steeds verder uitdijt. Waarin de tijd steeds sneller gaat. Elke gebeurtenis heeft een plek op deze spiraal, laat z’n sporen er op na.

Conclusie

Gebruik je tijd goed. Verkoop ‘m voor een zo hoog mogelijke prijs zodat je zelf tijd van een ander kan inkopen, die je rotklusjes overneemt en jou de ruimte geeft om te niksen! En andere leuke en bevredigende dingen te doen. Social media bijvoorbeeld:)

Goed idee? Ja toch?

Edwin Kisman

Wat vond u van deze column?

Heeft u tips of suggesties naar aanleiding van mijn columns?
Mail dan naar: reacties@invalshoek.org

Testosteronhonden inzetten om agressie te voorkomen?

Gepubliceerd op 2 december 2022 Door Edwin Kisman

De Nieuwsgolf is weer afgevlakt. Er zijn nog wat achterhoede gevechten over de vraag of NPO de opdrachtgever kan zijn van een onderzoek naar de misstanden bij De Wereld Draait Door (DWDD voor intimi). Wie zich zorgen maakt over de kans van belangenverstrengeling en eigen-straatje-schoonvegen is een kniesoor.

Dat je aarzelt om in te hakken op een topprogramma dat een commercieel topsucces is, is begrijpelijk. Een topprogramma? Over smaak valt niet te twisten, maar ik ben al snel afgehaakt, weinig gecharmeerd als ik was van de hitserige presentatie van Matthijs van Nieuwkerk, die van BN-er uitgroeide tot een ster met een navenant ego en dito inkomen. Een perfectionist, las ik, die veel van zijn medewerkers schoffeerde om zijn eigen doel te bereiken. Kort lontje. Arme Matthijs, kon de druk van de topsport, dag in dag uit, niet meer aan. Ging door het lint, werd op z’n Indonesisch gezegd ‘mata gelap’.

De Nieuwsgolf voorbij.
De grote nieuwsgolf is voorbij. Jammer voor al die praattafels die nu op zoek moeten gaan naar nieuwe schandalen waarmee ze avond na avond kunnen vullen.
Hoe zit dat eigenlijk met dat grensoverschrijdend gedrag? Hoe komt dat? Zijn daar soorten in?

Grensoverschrijdend gedrag.
Grensoverschrijdend gedrag is het gedrag van mensen die (onbevoegd) over een grens heen gaan. Dat doen smokkelaars ook. Die worden dan bij landsgrenzen gecorrigeerd door ambtenaren, douanes.

Onbedoeld effect van heilig geloof in de zegeningen van de chemie

Ik onderscheid drie soorten grensoverschrijdend gedrag:
1 seksueel ongewenst gedrag, ‘sexual harassment’, gedreven door wellust. In alle opzichten ontoelaatbaar.
2 ego versterkend gedrag, (narcisme?)
3 topsport, een ultieme teamprestatie beogend.
Voorbeelden van deze vormen: Trump, mogelijk een combinatie van 1 en 2, Matthijs van Nieuwkerk, die je zou kunnen zien als een combinatie van 2 en 3. De rode draad door alle drie vormen is machtsoverwicht, ongelijke machtsverhoudingen uitmondend in agressie, fysiek en/of mentaal.

Machtsoverwicht.
In veel artikelen over het probleem DWDD valt regelmatig de term ‘topsport’. Ik kan me daar iets bij indenken. Bij topsport, individueel of teamsgewijs, is het hoogste dat je kan bereiken, een gouden plak. Dat is een gemeenschappelijk doel dat een gemeenschappelijke inspanning vereist van coach en sporter. De tolerantie voor grensoverschrijdend gedrag (bijv. het schreeuwen van van Gaal) zou hierbij wat hoger kunnen liggen dan bij DWDD. Een uitzondering geldt hier, mijnsinziens, voor jeugdige topturnsters die nog niet beschikken over een adequaat defensiemechanisme en die niet zelden ook nog eens onder druk worden gezet door overambitieuze ouders!

Testosteronhonden inzetten.
Hoe zou je grensoverschrijdend gedrag kunnen voorkomen? Voorkomen dat het tot een uitbarsting komt, door het te zien aankomen? Hoe zou je de opbouw van het agressieniveau kunnen monitoren? Hoe zou je de agressor in ‘statu nascendi’ tijdig kunnen ontmaskeren?
Het schijnt dat het zweet van agressors anders ruikt dan dat van evenwichtige personen. Meer testosteron bevat dan dat van vredelievende mensen (testotedrose). Dat zou betekenen dat speciaal opgeleide testosteronhonden zouden kunnen worden ingezet om verdachte organisaties (één melding is al genoeg) systematisch te monitoren om zó escalaties te voorkomen. Dat gebeurt immers bij de landsgrenzen ook door de inzet van drugshonden. Voorkomen is beter dan genezen, toch? Enfin, ik hoor het wel, of mijn “hypothese” wel of niet klopt.

De bottom line: goede leiders zoeken.
Waar het op neerkomt is dat je gewoon goede leiders moet hebben. Leiders die leiden op basis van gezag. Niet halfbakken gestresste schreeuwers. Breedbek kikkers die zichzelf overschatten. Zogenaamde sterke leiders.
Zoals ik al eens schreef:
“Sterke leiders zijn vaak onbescheiden. Zorgen goed voor zichzelf. Maken vaak gebruik van machtsmiddelen om mensen te beïnvloeden. Belonen slippendragers en bestraffen rebellen. Reageren met agressie en bedrog als hun positie bedreigd wordt. Zijn minder bereid om informatie met de groep te delen. Ze hebben een hoge dunk van zichzelf en belonen zich navenant”.

Elizabeth I, prototype van een gezaghebbende leider

Regeren met gezag.
“Leiders die leiden op basis van gezag zijn vaak bescheiden. Zij zijn een bron van wijsheid, inspiratie en sociale verandering. Zij geven het voorbeeld, leiden met visie, wijsheid, bescheidenheid en onbaatzuchtigheid. Ze zijn dienstbaar, domineren niet en zijn niet op eigen roem uit. Ze zijn empatisch, leiden met wederzijds respect en hechten niet aan een royale beloning. Ze zijn vaak sober en integer”.

Dus, wees paraat!
Houd de sterke leiders in de gaten en kom tijdig in actie als er iets mis dreigt te gaan. Volg de raad van George Harrison en Leon Russell: “Watch out now, take care. Beware of greedy leaders. They take you where you should not go“. (Concert for Bangladesh 1971/72).
Huur eventueel een testosteronhond in.
Succes ermee.

Edwin Kisman
Wat vond je van deze column?

Wat vond u van deze column?

Heeft u tips of suggesties naar aanleiding van mijn columns?
Mail dan naar: reacties@invalshoek.org