Elf jaar columns, een terugblik

Voor mijn columns was ‘t een topjaar. Nog nooit zó veel gepost. In één jaar, drie-en-vijftig.
De column van vandaag is mijn 323 ste, sinds ik er mee begon, in januari 2015.
Op de site Vakblad.info. De digitale nakomeling van het papieren Vakblad. Old school. Orgaan van de Nederlandse Vaktijdschrift Uitgeverijen. Ik kwam uit die sector.

Verhuizing
“Vakblad.info” veranderde in mei 2015 van naam. Het werd “Invalshoek” en later “Een andere invalshoek”.
Aanvankelijk schreven Eric Ravestijn, de oprichter van Vakblad, en ik om en om een column. Af en toe ondersteund door gastschrijvers. Nu doe ik het in m’n eentje.
Een leuke bezigheid, die je van de straat houdt. Ik zie het ook als nuttige hersengymnastiek. Nuttig en nodig. Schrijven en tekenen.

Schuivende focus
In de eerste twee jaar lag de focus op het ambacht van het maken van tijdschriften. Vertrouwde materie voor mij. In lijn met de titel en de ‘mission statement’ van de site. Allengs verschoof mijn aandacht naar een breder scala van onderwerpen. Met m’n eigen ervaringen als fundament en als invalshoek. Mijn kijk op de wereld om mij heen. En achter mij.

Eigen ervaring
Sommige columns zijn deels autobiografisch. Het meest recht voor z’n raap was mijn derde column, fris van de lever, over mijn entree in de wereld van vaktijdschriften. “Ik was jong, dan wil je wel wat” van 20 februari 2015. Mijn eerste stappen in ’t wereldje. Bij de uitgeverij Misset. Ik was groen en werd meteen hoofdredacteur van de Chemische Courant. Ik had geen enkele ervaring in ’t vak. Maar ze dachten bij de uitgeverij: “Dat moet lukken. Studeert chemie en schrijft roeiverslagen in het Algemeen Handelsblad”. Ik dacht “OK, gaan we zien”. Het lukte. Er volgde drie-en-dertigjaar werken in uitgeverijen. Uiteindelijk bij een Kluwer dochter. Ik werkte voornamelijk aan natuurwetenschappelijke en technische vakbladen. Mijn ervaring inmiddels delend via workshops en seminars.

Politiek geneuzel
Mijn columns maakten een afslag. Van het maken van tijdschriften naar een breder palet. Zoals politiek. Niet omdat dat me erg interesseert. Maar vooral om m’n gram daarover van me af te schrijven. Gram over het geneuzel van politici, de handelingsonbekwaamheid, het traineren, het elkaar afzeiken. Daarom heb ik op een gegeven moment een pleidooi geschreven voor een “verlicht despoot” (8 mei 2024). Niet omdat ik dol op autocratieën ben. Maar omdat ‘t op de lange baan schuiven me irriteerde. Alles verzandt tussen de raderen.

Hoe is ’t mogelijk?
Treurig, om niet instaat te zijn tot samenwerking. Om niet “over de eigen schaduw” heen te kunnen stappen. Om voortdurend te handelen aan het handje van je eigen kiezers. Het land vooruitbrengen? Ho maar. Ik begrijp dat overigens wel een beetje. Zo’n heerlijk warme zetel in de Tweede Kamer. Met een riant jaarsalaris. Zo lang mogelijk houden zo. Dus, uitstellen en rekken. En in absentie opstrijken. De goeden niet te na gesproken.
Ook mijn “geopolitieke” gram. Die Blonde Kuif aan de overkant. Met z’n onvoorspelbare egocentrische besluiten en schaamteloze machtspolitiek. Een voorspelbare politiek gericht op materieel eigenbelang. Manipulatie. Nee, ik wind me er niet over op. Kost energie. Zonde. Ik denk wel steeds, “hoe is ’t mogelijk?

Oorlog ook politiek
Oorlog is ook politiek. Toch? Ook hierbij put ik uit eigen ervaring. 1942 Nederlands-Indië, guerrilla. Altijd oorlog, overal oorlog. Kernoorlog, 1945 Hiroshima. Nu Oekraïne, enzovoorts. De oertijd leeft voort, “wij-zij”, stammenstrijd, zonder ophouden.
En de razendsnelle verandering in de oorlogvoering. Cyberaanval, drones, robotisering. De rol van AI.

Lang leve de decadentie
En niet te vergeten, de klimaatcrisis. Het weeskind van de politiek. Ik heb suggesties gegeven voor klimaattijdschriften. En de simpele maar essentiële vraag gesteld “weten jullie waar je ‘t over hebt als je over stikstof praat?”
En verder, een van de belangrijkste oorzaken van de crisis, naast de overbevolking, de decadentie. Overconsumptie. ‘enough is not enough’. De ‘hedonische tredmolen’, door (ingebeelde) welvarende Nederlanders besprongen. Aangejaagd en opgejut door verkooppraatjes, reclame en ‘sociale media’. ‘Social’? ‘The root of all evil’.
Ontspullen, waarover een aantal columns gaan, is hiervan de ‘antithese’.

Wie zijn wij en wat doen wij?
Gedrag en persoonlijkheid zijn herkenbare onderwerpen. Ruim vertegenwoordigd de afgelopen elf jaar. Veel over geschreven, vaak op grond van eigen ervaring. “Waarom stel je toch steeds uit wat je moet doen? Hoe komt dat en wat doe je er aan?” “Ben je introvert? Is dat erg? Of ben je soms een otrovert en is dat erg?”” Ben je liever lui dan moe?” Veel handelingsproblemen en uitwegen. Zoals perfectie afzweren, “nee” leren zeggen en het gedrag van een “satisficer” overnemen.

Corona kreeg veel aandacht
Uiteraard heeft de coronatijd veel aandacht gevraagd en gekregen. Pandemie, huisarrest, ‘lockdown’, veilige afstand, Coronabril, ontwikkeling van het vaccin, een jaar later, omzien in wrok, postcorona, worst case scenario, twee jaar later, coronadebat. “Experts zeggen maar wat!”. Twaalf columns, van begin 2020 tot eind 2021.

En wat nog meer?
Regelmatig aandacht voor: Inspiratie, creativiteit, ideeën, schrijven en brainstormen.
Ook financiën en economie: ‘Sunk costs’, geldbeheer, schulden, inflatie, koopkracht.

Hergebruik
Soms ga ik bij een nieuw onderwerp uit van een eerdere column. En gebruik ik daarvan tekstdelen. Ik ga er dan van uit dat mijn lezers het toch al vergeten zijn. Ik vertrouw daarop omdat ik ze zelf ook al vergeten ben.
Zo heb ik een paar culinaire columns gepost overgenomen uit een andere site, over de Indische keuken. Waarvoor ik van 2016 tot 2029 geschreven heb. Zie daarvoor Sate-man.
Ik heb meestal geprobeerd zo veel mogelijk beeld op te nemen. Soms ook hergebruikt. Waaronder enkele van m’n eigen cartoons.
Zie KIZcartoons

Toekomst en verleden
Voorlopig wil ik de semi autobiografische in “De Andere Invalshoek” blijven schrijven. Inderdaad, vanuit een andere invalshoek. Blijven schrijven omdat, zoals ik schreef, het een goede hersengymnastiek is.
Sinds twee jaar laat ik me in de beginfase bijstaan door een paar AI programma’s. ChatGPT, Claude en Perplexity. Soms drie tegelijk. Ik leg de resultaten dan naast elkaar en beoordeel de verschillen. Om de ‘confabulaties’ (fantasieën) te ontmaskeren.
Die inzet van AI scheelt veel tijd en maakt vooral de start eenvoudiger.
Hieronder ziet u de resultaten uit het verleden. Maar ook hier geldt “resultaten uit het verleden, zijn geen garantie voor de toekomst”.

Edwin Kisman
Ik wens u een gelukkig en voorspoedig 2026
Wat vond u van deze oudejaarsavond column?

Overzicht van elf jaar columns 2026-2015